Trong những khoảnh khắc tĩnh lặng, một lời thì thầm ám ảnh tâm trí của nhiều tín đồ: Liệu đức tin của chúng ta có an toàn trong thời đại trí tuệ nhân tạo?
Đây là câu hỏi nảy sinh từ cả sự tò mò và nỗi sợ hãi. Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một điều tò mò xa vời, mà là một thế lực đang định hình lại mọi thứ, từ cách chúng ta làm việc đến cách chúng ta thờ phượng. Và đối với nhiều người trong cộng đồng tín ngưỡng, nó giống như một cơn sóng thần hơn là một công cụ – áp đảo, khó lường, thậm chí đe dọa đến tận nền tảng của đức tin chúng ta.
Nhưng nỗi sợ hãi này không phải là mới. Lịch sử cho thấy nhân loại đã phải đối mặt với nhiều ngã rẽ tương tự. Năm 1983, vào thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh, Mỹ đã khởi xướng Sáng kiến Phòng thủ Chiến lược (SDI) — một đề xuất táo bạo nhằm đánh chặn tên lửa hạt nhân bằng công nghệ tiên tiến. Bị giới phê bình bác bỏ là “Chiến tranh giữa các vì sao”, nó bị chế giễu là khoa học viễn tưởng. Chỉ năm năm sau, Tổng thống Reagan tự tin tuyên bố tính khả thi của nó. Điều cản trở sự tiến bộ không phải là công nghệ — mà là chính trị.
Điều tương tự cũng có thể nói về cộng đồng tín ngưỡng ngày nay. Trở ngại lớn nhất của chúng ta trước trí tuệ nhân tạo không phải là vấn đề công nghệ — mà là vấn đề thần học. Vấn đề không phải là liệu chúng ta có thể tham gia hay không, mà là liệu chúng ta có muốn tham gia hay không .
Thường thì, thái độ mặc định của cộng đồng tín ngưỡng là sự nghi ngờ. Trí tuệ nhân tạo (AI) bị xem là thứ xa lạ, thế tục hoặc thậm chí là ma quỷ. Nhưng đây là một sự hiểu lầm nghiêm trọng — không chỉ về công nghệ, mà còn về sứ mệnh của chúng ta.
Từ máy in đến kính thiên văn đến internet, mỗi bước tiến công nghệ lớn đều tạo ra cả sự xáo trộn và cơ hội thiêng liêng. Phản ứng của Giáo hội thường chậm hơn so với thời điểm đó. Tuy nhiên, lời chứng của Kinh Thánh rất rõ ràng: Dân Chúa không được kêu gọi để sợ hãi tương lai, mà để kiến tạo tương lai.
Hãy xem xét hệ thống phòng thủ Iron Dome, được vận hành bởi trí tuệ nhân tạo, có khả năng đánh chặn tên lửa trên lãnh thổ Israel. Nó không chỉ đơn thuần là mã lập trình và cảm biến. Đối với nhiều người, đó là một hình thức của sự an bài – công nghệ được ứng dụng để cứu sống con người. Khi công nghệ được sử dụng đúng cách, nó có thể phản ánh sự sáng tạo, công lý và lòng trắc ẩn của Đấng Tạo Hóa.
Vậy nên, câu hỏi chúng ta nên đặt ra không phải là “Đức tin của chúng ta có an toàn không?” mà là “Đức tin của chúng ta đã sẵn sàng chưa ?”
Reid Hoffman, đồng sáng lập LinkedIn, cho rằng công việc truyền thống từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều có thể biến mất trong thập kỷ tới. Vậy thì sao? Liệu Giáo hội có sẵn sàng hướng dẫn mọi người bước vào nhịp sống mới về mục đích, cộng đồng và sự đóng góp? Hay chúng ta sẽ im lặng chứng kiến thế giới tự định hình lại mà không có chúng ta?
Một con đường dẫn đến sự lạc lõng — chìm đắm trong hoài niệm, ngờ vực và hoảng loạn đạo đức. Con đường khác dẫn đến sự tham gia mang tính cứu chuộc — nơi những người tin tưởng đổi mới với sự chính trực, lãnh đạo bằng sự sáng suốt và định hình các công nghệ mới nổi vì lợi ích chung.
Đây là lời kêu gọi của cuốn sách “Giải cứu Sundar: Đức tin và sự đổi mới trong thời đại AI” . Đó là lời kêu gọi khôi phục vai trò lịch sử của Giáo hội như một người dẫn dắt văn hóa, chứ không chỉ là một nhà bình luận đạo đức. Nhìn nhận AI không phải là một gã khổng lồ đáng sợ, mà là một mặt trận mới nơi những David vô cùng cần thiết.
Chỉ trích thế giới từ bên ngoài là chưa đủ. Chúng ta phải xây dựng. Chúng ta phải sáng tạo. Chúng ta phải tham gia.
Điều đó không có nghĩa là chấp nhận một cách thiếu phê phán. Nó có nghĩa là chiều sâu thần học, sự rõ ràng về đạo đức và trí tưởng tượng dũng cảm. Nó có nghĩa là chuẩn bị cho con người chúng ta một tương lai nơi đức tin không phải là điều chúng ta che giấu khỏi thế giới kỹ thuật số, mà là điều định hình cách thế giới đó được xây dựng.
Chiếc dĩa là có thật. Tương lai đã đến. Và lời thì thầm đã trở thành lời kêu gọi.
Câu hỏi duy nhất là liệu chúng ta có đủ sức để đáp lại điều đó hay không.
Tác giả:
Tiến sĩ Noah Manyika là tác giả của nhiều cuốn sách, bao gồm Redeeming Sundar: Faith and Innovation in the Age of AI , The Challenge of Leadership: Is There Not a Cause?, và Prevail: Reclaiming the Divinity of Our Humanity . Ông là người sáng lập Kitchen Copilot và The Issachar Coll3ctive, và viết về sự giao thoa giữa đức tin, đổi mới và lãnh đạo. Website: https://www.issacharcollective.org/ Email: [email protected]
