“Môi-se, tôi tớ của Đức Giê-hô-va, qua đời tại đó, trong đồng bằng Mô-áp, theo như lịnh của Đức Giê-hô-va. 6 Đức Chúa Trời bèn chôn người trong trũng tại xứ Mô-áp, đối ngang Bết-Phê-o; cho đến ngày nay không có ai biết được mộ của người.” Phục truyền luật lệ ký 34:5-6. Ai là tác giả của câu Kinh Thánh này? Khi Môi-se đã chết thì ông làm sao biết được là Đức Chúa Trời chôn cất ông?
“Môi-se, tôi tớ của Đức Giê-hô-va, qua đời tại đó, trong đồng bằng Mô-áp, theo như lịnh của Đức Giê-hô-va. 6 Đức Chúa Trời bèn chôn người trong trũng tại xứ Mô-áp, đối ngang Bết-Phê-o; cho đến ngày nay không có ai biết được mộ của người.” Phục truyền luật lệ ký 34:5-6. Ai là tác giả của câu Kinh Thánh này? Khi Môi-se đã chết thì ông làm sao biết được là Đức Chúa Trời chôn cất ông?
Các quan điểm phổ biến về tác giả của đoạn Kinh Thánh
Lý thuyết chính thống và được đa số các nhà giải kinh Kinh Thánh ủng hộ nhất là Giô-suê, người kế nhiệm Môi-se đã viết chương 34 của sách Phục truyền luật lệ ký, bao gồm các câu 5-6. Là người phụ tá của Môi-se từ tuổi trẻ, Giô-suê có đủ cơ sở và vị trí để ghi lại các sự kiện cuối cùng của đời Môi-se, đồng thời có chứng cứ trong Kinh Thánh về hoạt động văn chương của ông.
Một số giả thuyết khác cũng được đề cập nhưng ít phổ biến hơn:
- Môi-se tự viết đoạn này trước khi chết: Quan điểm cho rằng Đức Chúa Trời đã mặc khải cho Môi-se về cái chết và việc chôn cất của mình trước khi ông qua đời, tương tự như các tiên tri khác đã được mặc khải về những sự kiện tương lai. Mặc dù có thể về mặt thần học, nhưng lý thuyết này ít được các nhà chú giải ủng hộ vì các dấu hiệu văn bản cho thấy có một người khác ghi lại sự kiện sau khi nó xảy ra.
- Ê-lê-a-xa (thầy tế lễ thượng phẩm, con của A-rôn): Vị trí của Ê-lê-a-xa trong việc quản lý luật pháp và phụng sự cùng Môi-se, Giô-suê cho phép ông trở thành một ứng viên khả thi, nhưng không có bằng chứng trực tiếp hỗ trợ giả thuyết này.
- Một số truyền thống Do Thái giáo lâu đời còn cho rằng Êt-ra (một vị thầy thông giáo sống sau cuộc lưu đày Ba-by-lôn) đã hoàn thiện và sắp xếp các sách trong Cựu Ước, bao gồm cả phần cuối của sách Phục truyền luật lệ ký, dù đây là quan điểm ít được chấp nhận rộng rãi trong giới giải kinh hiện đại.
Làm sao tác giả biết được Đức Chúa Trời chôn cất Môi-se?
Đối với ứng viên được ủng hộ nhất là Giô-suê, có hai cách giải thích chính:
- Mặc khải thiêng liêng: Là một tiên tri được Đức Chúa Trời kêu gọi, Giô-suê có thể đã được Đức Chúa Trời mặc khải trực tiếp về việc chôn cất Môi-se, giữ bí mật vị trí ngôi mộ để tránh việc dân Y-sơ-ra-ên thờ phụng ngôi mộ của vị lãnh đạo vĩ đại này, biến nó thành một tượng thần vi phạm điều răn thứ nhất. Điều này cũng phù hợp với các ghi chép khác trong Kinh Thánh về việc Đức Chúa Trời bày tỏ các sự kiện huyền bí cho các vị tiên tri.
- Truyền miệng đáng tin cậy: Một số học giả cho rằng Giô-suê hoặc người viết chương 34 có thể ghi lại thông tin từ các nguồn truyền miệng đáng tin cậy được lưu truyền trong dân Y-sơ-ra-ên về các sự kiện cuối cùng của đời Môi-se, vì đoạn văn ghi lại rằng “cho đến ngày nay không có ai biết được mộ của người”, phù hợp với việc thông tin về sự kiện này được lưu giữ qua các thế hệ sau đó
Bí ẩn ngôi mộ Môi-se có ý nghĩa gì?
Việc Đức Chúa Trời tự mình chôn cất Môi-se và giữ bí mật vị trí ngôi mộ không phải là ngẫu nhiên: mục đích chính là ngăn chặn dân Y-sơ-ra-ên thờ phụng Môi-se như một thần, biến ngôi mộ của ông thành một địa điểm thờ cúng ngũ thần, trái với ý định Đức Chúa Trời dành cho người I-sơ-ra-ên chỉ thờ phượng một mình Ngài. Điều này cũng mở ra một ý nghĩa thiêng liêng hơn: nhiều nhà giải kinh liên kết việc bảo vệ thi thể Môi-se với sự hiện ra của ông cùng Ê-li trên núi biến hình cùng Chúa Giê-su, cho thấy Đức Chúa Trời có một kế hoạch đặc biệt cho vị lãnh đạo vĩ đại này của dân Ngài.
